Planowanie budżetu w przedsiębiorstwie

Budżet jest podstawowym narzędziem zarządzania w przedsiębiorstwie i służy do podejmowania kluczowych decyzji , dlatego można śmiało powiedzieć, że umożliwia stały, stabilny rozwój firmy. Najważniejszymi elementami dobrze opracowanego budżetu są założenia i dane. Założenia są to informacje wynikające z obserwacji dotychczasowego systemu pracy. Może to być np. sezonowość sprzedaży jakiegoś produktu lub usługi. Dane to informacje liczbowe dotyczące np. ilości i ceny zakupu surowców produkcyjnych oraz wyliczenie kosztów wytwarzania produktu. Ważną rolę pełni opracowanie planu operacyjnego i strategicznego na okres co najmniej 1 roku lub dłużej, w przekroju poszczególnych miesięcy. Budżet operacyjny i strategiczny powinny się wzajemnie uzupełniać oraz być aktualizowane w przypadku wystąpienia istotnych zmian np. zmiana systemu podatkowego. Możliwe jest zatem wyznaczenie stałych okresów aktualizacji budżetu. Każdy dobrze skonstruowany budżet powinien być elastyczny oraz obiektywny i realny. Jego realność polega na tym, że jest możliwy do osiągnięcia. Podstawowym błędem może się okazać przykładowo planowanie zwiększenia wyniku finansowego w okresie kryzysu, wiedząc, że nie jest on możliwy do osiągnięcia. Elastyczność budżetu często sprzyja osiąganiu lepszych wyników finansowych. Może się np. okazać, że firma jest w stanie osiągnąć większą sprzedać, lecz musi zainwestować dodatkowe środki na reklamę swojego produktu. Dokonywanie zmian w budżecie umożliwia stosowanie zapisu procentowego określonej bazy. Istnieje wiele różnych metod sporządzania budżetu. Najważniejsze z nich, które mogą być wykorzystywane w małych i średnich przedsiębiorstwach to: zerowe, przyrostowe oraz tzw. scenariusze, ale w literaturze spotyka się również inne ich nazwy. Budżetowanie zerowe polega na dokonaniu wyliczeń od podstaw, bez wzorowania się na doświadczeniach i wyliczeniach z lat poprzednich. Podstawą tworzenia takiego budżetu jest wyłącznie wiedza specjalistów. Najprostszą metodą jest budżetowanie przyrostowe, polegające na zastosowaniu współczynnika przyrostu danych z poprzednich lat. Metoda ta jest jednak złudna w przypadku kryzysów oraz niestabilnego rynku. Budżetowanie scenariuszowe umożliwia natomiast symulowanie wyników. Dzięki temu firma może dopasować go do aktualnej sytuacji rynkowej.